Na pierwszy rzut oka Przesieka może sprawiać wrażenie labiryntu. Jej wyjątkowe położenie – nie tyle wzdłuż potoków, co na wzgórzach pomiędzy nimi – powoduje, że wędrówka tutejszymi skrótami jest pełna niespodzianek. Warto trochę się tu zagubić, by odkryć nie tylko piękno karkonoskiej przyrody, lecz także historie, o których szepczą przesieckie strumienie.
Mapa na naszej stronie stanowi zapis lokalnej pamięci. Powstała z opowieści zebranych przez etnografki ze Stowarzyszenia Pracownia Etnograficzna w ramach projektu „Szepty i szmery Przesieki”, a także gromadzonych przez dawnych i obecnych mieszkańców wsi. Szczególnym źródłem jest kronika Unser Heimatbuch Gemeinde Hain im Riesengebirge (Księga pamiątkowa naszej małej ojczyzny: gmina Hain w Karkonoszach), stworzona w 1992 roku przez Niemców, którzy kiedyś żyli w Hain. To właśnie oni przekazali jej cyfrową wersję dzisiejszym gospodarzom Przesieki.
Hain i Przesieka to dwie nazwy tej samej miejscowości, której społeczność po 1945 roku niemal w całości uległa wymianie. Niemców zastąpili wówczas przesiedleńcy z Kresów II RP i osadnicy z Polski centralnej, a także wojskowi i urzędnicy. Z czasem dołączyli do nich artyści tworzący kolonię literacką, pracownicy ośrodków wczasowych, szukająca spokoju inteligencja, a nawet wspólnota buddyjska. Choć nie każdy został tu na stałe, każdy dołożył swoją cegiełkę do skomplikowanych dziejów wsi.
„Przesieka jest jak salceson” – zażartował jeden z mieszkańców, nawiązując do architektonicznej mozaiki stylów, którą tu widać. Ta sama różnorodność dotyczy tutejszych opowieści, których nie sposób zmieścić na jednej mapie. Znajdziesz tu ślady Hain – niezwykłego kurortu z przełomu XIX i XX wieku, dziś odkrywanego na starych pocztówkach. Usłyszysz o trudnych latach powojennych, gdy wieś została okrzyknięta Matejkowicami ze względu na odnalezione w piwnicy jednego z domostw dzieła mistrza. Poczujesz klimat PRL-u i epokę Funduszu Wczasów Pracowniczych (tu każdy zna skrót FWP). Przeczytasz o miejscach spotkań, dziecięcych zabawach i kontaktach ludzi z otaczającą ich przyrodą. Przede wszystkim jednak są to historie o ludziach – zarówno tych znanych na całym świecie, jak i tych, którzy przez lata budowali lokalną codzienność.
Zapraszamy Cię do odkrywania tych opowieści podczas spacerów po mniej i bardziej znanych zakątkach Przesieki.
Jeśli chcesz dostać papierową wersję mapy, napisz na adres pracownia@etnograficzna.pl.
Dziękujemy wszystkim, którzy wsparli powstanie tej mapy: Kołu Gospodyń Wiejskich „Przesieczanki”, zbieraczom lokalnych historii, których pracę nieustannie podziwiamy, oraz każdej osobie, która podzieliła się z nami swoim spojrzeniem na Przesiekę.